Zaproszenie do sauny fińskiej

Autor: Carita Harju

Tytuł: Sauna: the Finnish way of life

Wydawnictwo: Kirjakaarisaunakannet_eng-419x450

Liczba stron: 128

Data wydania: listopad 2016

   Polskie myślenie o ciele może być skażone naleciałościami siermiężnej obyczajowości. Na niewiele zda się lektura feministycznych pism, w których afirmowano uwolnienie się z dybów zaściankowości, jeśli tkwimy w takiej, a nie innej rzeczywistości socjokulturowej. Jak wspominała Anna Mularczyk-Meyer w Minimalizmie dla zaawansowanych ciało kobiety w polskich realiach stało się obiektem podwójnej represji. Z jednej strony rzymski katolicyzm w nadwiślańskim wydaniu obsesyjnie stara się wyrugować z publicznej świadomości kategorie seksualności, nakazując stanowi niewieściemu daleko posuniętą ostrożność i powściągliwość w doborze garderoby, aby nie wodzić na pokuszenie męskich zmysłów. Z drugiej jednak strony kobieca nagość funkcjonuje jako tajemny przedmiot pornograficznej podniety, bo natury wzrokowca nie można oszukać. Do tego wszystkiego dochodzą odwieczne kobiet starania, aby płci przeciwnej się przypodobać zgodnie z obowiązującymi normami. W bagażu kulturowym otrzymujemy więc schizofreniczny rozdźwięk, gdyż niebywale trudno pogodzić postulowaną przez dostojników kościelnych skromność (bliską co gorsza negacji cielesności) z troską o otrzymanie ciała w dożywotnio doskonałej kondycji dzięki przeróżnym dietom, ćwiczeniom, kosmetykom pielęgnacyjnym. Bez wątpienia, te dwie ścierające się w publicznym dyskursie narracje o kobiecym ciele pozostają źródłem zmartwień, kompleksów i w wielu przypadkach prowadzą do samoodtrącenia. Naturalnie, możemy się dystansować w zdrowy sposób do obu światopoglądów, niemniej jednak determinują one tożsamość kulturową mniej lub bardziej. W tak zarysowanej sytuacji kulturowej nie tylko wychowanym w duchu religijnym Polkom z wyraźnym trudem przyjdzie oswojenie się z myślą, że przekraczając próg fińskiego domu, wypada przyjąć zaproszenie fińskiej gospodyni i udać się z nią do sauny. Co prawda, ta sama zasada towarzyska obowiązuje również mężczyzn: gospodarz do swojej domowej strefy relaksacyjnej zaprasza wyłącznie gości płci męskiej. Niemniej jednak męska fizyczność rzadziej bywa na cenzurowanym.

   W saunie nikt nikomu badawczo się nie przygląda, nikomu nie przychodzi do głowy komentowanie mankamentów cudzej sylwetki czy rozmiaru atrybutów płciowych. Carita Harju, autorka treści zawartych w albumie fotograficznym Sauna: the way of Finnish life, doskonale rozumie obiekcje skrępowanych obcokrajowców względem nagości, dlatego wspomina o możliwości owinięcia się bawełnianym ręcznikiem podczas korzystania z sauny, choć swoją drogą jest to rozwiązanie mało praktyczne, jeśli każdym porem skóry winniśmy odczuć zbawienny wpływ rozgrzanego powietrza i buchającej pary. Finom od dziecka rodzice wpajają pozytywny stosunek do własnego ciała, bo skoro przychodzimy na świat nadzy, to nagość nie powinna być tematem tabu. Ponieważ dzieci odwiedzają saunę pod opieką rodziców, bardzo szybko dostrzegają różnice w męskiej i kobiecej anatomii, przechodząc nad tym odkryciem do porządku dziennego. Statystyki podane przez autorkę nie pozostawiają złudzeń co do funkcji, jaką sauna odgrywa w codziennym życiu mieszkańców kraju lasów i tysiąca jezior, bowiem na 5,4 milionów Finów przypada blisko 3 miliony saun. Mieszkańcom Saunasaari (Saunowego Kraju) trudno zatem obejść się bez dwóch słówek: löyly (drewnianej chochli, którą z cebrzyka wlewa się wodę na rozżarzone węgle lub drewno, aby uregulować temperaturę) i vihta (pęku brzozowych gałęzi, smaganie którym poprawia ukrwienie skóry).  Na podstawie badań archeologicznych szacuje się, że na tych ziemiach z prototypu sauny dymnej korzystano już 10 tysięcy lat temu. Sauny znajdują się wszędzie – w domach rodzinnych, blokach mieszkalnych oraz w sąsiedztwie domków letniskowych (te ostatnie opalane są drewnem w przeciwieństwie do powszechnych saun ogrzewanych piecem elektrycznym). Znacznie mniejszą popularnością cieszą się sauny ziemiankowe, sauny namiotowe, sauny lodowe. W Finlandii, oprócz saun w zabudowaniach prywatnych i spółdzielniach mieszkaniowych, można zetknąć się z saunami publicznymi. Najpopularniejsza z nich o nazwie Löyly usytuowana jest w Helsinkach. Obiekt ten zdumiewa nowoczesnymi rozwiązaniami architektonicznymi, umożliwiając gościom po saunowaniu komfortowy wypoczynek na tarasie wychodzącym wprost na Zatokę Fińską.

            Dla Finów sauna stanowi centrum odnowy biologicznej i duchowej, umożliwiając im pielęgnację ciała i zdystansowanie się do codziennych trosk i problemów. Wystarczy tylko położyć się na drewnianej ławie, uciszyć myśli i rozkoszować się tropikalnym ukropem. Harju z myślą o kobietach podaje przepisy na domowe kosmetyki pielęgnacyjne, których stosowanie usprawni regenerację naskórka (peeling czekoladowy z dodatkiem brązowego cukru, cytrynowo-jogurtowa maska i okłady torfowe). Co ciekawe, w saunach toczy się życie towarzyskie od zwykłych pogawędek, przez głębokie zwierzenia, do rozmów na szczeblu biznesowym i dyplomatycznym. Po wyjściu z sauny można zaserwować gościom kanapki z łososiem, smoothie z owoców leśnych czy nadziewane jajka i ziemniaki. W większym gronie można spędzać czas aktywniej, służą temu jogiczne techniki medytacyjne oraz sauna pillates przy znacznie lżejszej temperaturze. Odważni mogą się pokusić zimą o kąpiel w przerębli, a latem do dyspozycji miłośników aktywnego saunowania pozostają krystaliczne czyste jeziora.

            Sauna: the way of Finnish life jest napisana bardzo przystępną angielszczyzną, wolną od perswazyjnych odfrunięć, nawet jeśli docelową grupę odbiorców stanowią obcokrajowcy, którym marzą się wakacje w Finlandii. Aby udowodnić, że sauna jest wpisana w niemal każdy aspekt życia Finów, Harju rozpisała swoją narrację na cykl czterech pór roku, opisując saunowe zwyczaje sprzężone z Juhannusem (Nocą Kupały) i Joulu (Bożym Narodzeniem). Zgodnie z dawnymi wierzeniami w saunach mieszkają  lary i penaty, więc trzeba sobie zaskarbić ich przychylność. Choć już nikt nie rodzi się tam i nie umiera jak drzewiej bywało, sauna uchodzi za miejsce szczególne do organizacji współczesnych rytuałów przejścia (chodzi o wieczory kawalerskie i panieńskie w kameralnej atmosferze). Carita Harju odpowiedzialna za redakcję tekstu, nie umniejsza zasług niesamowicie utalentowanej fotografki, Hanny Söderström, przy realizacji tego projektu, bowiem słowo dopełnione znakomitym obrazem silniej oddziałuje na wyobraźnię. Lektura tej książeczki była dla przede wszystkim przyjemnym przeżyciem wizualnym, lecz i kilka nowinek kulturowych udało mi się z niej wydobyć.

Reklamy

8 myśli na temat “Zaproszenie do sauny fińskiej

  1. Lubię saunę fińską, a widać, że i książka niebanalna, warta, aby do niej zajrzeć 🙂 Dziękuję i życzę wspaniałych kąpieli w przeręblach, czy też różnych form saun, zwłaszcza, gdy za oknem pogoda zachęca do tego typu aktywności 🙂

    Polubienie

    1. Z okazji stulecia niepodległości Finlandii będą wychodziły książki i powstawały programy zachęcające do bliższego przyjrzenia się fińskiej kulturze. Oj tam, oj tam – wszystko do nadrobienia! 🙂

      Polubione przez 1 osoba

  2. Fascynujące. Nie pomyślałabym, że sauna aż do tego stopnia jest fińską codziennościa, że można się w niej spotykać towarzysko, bawić, jeść, etc 😉 Nigdy nie byłam w saunie, myślałam za to czyby nie wstąpic do klubu morsa, bo wolę zimno od ukropu 😉

    Polubienie

    1. Miałam okazję przekonać się, że sauna jest faktycznie ważnym elementem niemal każdego fińskiego dnia. Brakuje mi jej tu, w Polsce. W saunie można przebywać samemu, można też przebywać tam w większym gronie (2-4 osoby w zależności od rozmiaru sauny). Nigdy nie zażywałam lodowatej kąpieli, ale sądzę, że musi to być ciekawe doświadczenie. 🙂

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s