O krok od katastrofy

FTytuł: Nie wiedzą, co czyniącover-8634

Tytuł oryginału: He eivät tiedä mitä tekevät

Autor: Jussi Valtonen

Przekład: Sebastian Musielak

Wydawnictwo: W.A.B.

Data premiery: 1 lutego 2017 r.

Liczba stron: 576

   Za każdym razem, kiedy wzrok zanurzam w wirtualnym strumieniu wiadomości, do którego odprowadzane są ścieki z każdego zakamarka Internetu, odczuwam ucisk w dołku. Wyraziłam bowiem aprobatę dla kilku organizacji broniących praw zwierząt wymownym gestem uniesionego kciuka. Codziennie dzięki zamieszczanym materiałom interwencyjnym dowiaduję się o przerażających zaniedbaniach i aktach sadyzmu, jakich dopuścił się człowiek względem zwierząt domowych, dzikich i hodowlanych. Wśród tych doniesień stosunkowo niewiele pisze się o sterylnych laboratoriach, w których zwierzęta poddawane są bolesnym eksperymentom  dla szeroko pojmowanego dobra ludzkości. W opinii publicznej ta ofiara złożona na ołtarzu nauk medycznych i farmaceutycznych jest całkowicie usprawiedliwiona pod kątem etyki. Czytaj dalej „O krok od katastrofy”

Książka o czytaniu

Tytuł: Szwecja czyta. Polska czyta

Redakcja: Katarzyna Tubylewicz, Agata Diduszko-Zyglewska

Wydawnictwo: Krytyka Politycznaszwecja-czyta-polska-czyta

Data premiery: 9 września 2015r.

Liczba stron:  320

   Stan polskiego czytelnictwa zupełnie nie leży mi na sercu. Nie pracuję w oświacie ani w kulturze, dlatego nie ma we ani krzty moralizatorsko-wychowawczych zapędów, aby rwać sobie włosy z głowy i utyskiwać: „Takiż to świat! Niedobry świat! Czemuż innego nie ma świata?”. Tak się szczęśliwie złożyło, że z własnej woli obracam się w bardzo hermetycznych kręgach towarzyskich – przyjaźnię się z ludźmi, którzy instynktownie lgną do literatury i sztuk, którym patronuje X muza. Co prawda szanuję wybory dorosłych ludzi co do preferowanych form spędzania wolnego czasu, ale praktyka życiowa pokazuje, że znacznie łatwiej wychodzi mi nawiązanie nici porozumienia z ludźmi, którzy czytają kilkadziesiąt książek rocznie. W końcu podobne przyciąga podobne, dlatego nie odczuwam usilnej potrzeby nawracania niewierzących w moc zadrukowanego verbum. Całkowicie obca mi jest bufonada związana z otaczaniem książek jakimś absurdalnym kultem i zadzieraniem nosa z powodu rzekomo elitarnej pasji. Afiszowanie się liczbą przeczytanych woluminów ma posmak pozerstwa, bo nie wystarczy tylko książkę mechanicznie przeczytać, lecz przeżyć, przemyśleć jej treść, a następnie skonfrontować własne spostrzeżenia z innymi czytelnikami. Czytaj dalej „Książka o czytaniu”

Wszystkie drogi prowadzą do Reinsnes

Tytuł: Trylogia Diny. Tom 2. Syn szczęścia

Tytuł oryginału: Lykkens Sønn2800800mockup_synszczescia

Autor: Herbjørg Wassmo 

Przekład: Ewa M. Bilińska

Wydawnictwo: Smak Słowa

Data premiery: 18 stycznia 2017 r.

Liczba stron: 560

   Dawno, dawno temu, na długo przed tym, zanim w Europie rozniosło się echo po hasłach skandowanych przez rozwścieczone sufrażystki, żyła sobie Dina Grønelev na dalekich rubieżach Zjednoczonych Królestw Szwecji i Norwegii. Jej znakami rozpoznawczymi były posągowa sylwetka, rozwiane włosy i niepokojąca dzikość w spojrzeniu. Choć nie stroniła od krynolin i gorsetów, niekiedy wywoływała w Reinsnes skandal za skandalem, nosząc się po męsku. W kąciku ust Diny często tliło się cygaro, a kiedy nadarzyła się okazja do spożywania trunków wyskokowych, bohaterka z wrodzoną sobie przekorą nie wylewała za kołnierz. Nie obce jej były wszeteczeństwa i pokątne rozkosze cielesne z dala od małżeńskiego łoża. Od wczesnego dzieciństwa balansując na krawędzi świata i zaświatów, kultury i natury, manii i głębokiej apatii, Dina, nie przebierając w środkach, otwarcie sprzeciwiała się rolom narzuconym kobietom przez wrogą im epokę. Nie tyleż uświadomiony bunt wobec konwenansów społecznych w klaustrofobicznej miejscowości rybackiej kierował bohaterką, co wysoko rozwinięty egoizm, upór i intuicyjne dążenie do transgresji emancypacyjnej. Rozerotyzowana wiolonczelistka nie potrafiła bowiem odnaleźć się w odizolowanym od wielkiego świata, konserwatywnym Reinsnes, gdzie na domiar rzeczywistych utrapień prześladowały ją duchy tych, których pozbawiła ona życia.Herbjørg Wassmo z niebywałą wiarygodnością psychologiczną powołała do życia postać literacką, której niezwykłe perypetie zostały obszernie rozpisane na blisko sześciuset stronnicach Księgi Diny. Czytaj dalej „Wszystkie drogi prowadzą do Reinsnes”

Zaproszenie do sauny fińskiej

Autor: Carita Harju

Tytuł: Sauna: the Finnish way of life

Wydawnictwo: Kirjakaarisaunakannet_eng-419x450

Liczba stron: 128

Data wydania: listopad 2016

   Polskie myślenie o ciele może być skażone naleciałościami siermiężnej obyczajowości. Na niewiele zda się lektura feministycznych pism, w których afirmowano uwolnienie się z dybów zaściankowej dulszczyzny, jeśli tkwimy w takiej, a nie innej rzeczywistości socjokulturowej. Jak wspominała Anna Mularczyk-Meyer w Minimalizmie dla zaawansowanych ciało kobiety w polskich realiach stało się obiektem podwójnej represji. Z jednej strony rzymski katolicyzm w nadwiślańskim wydaniu obsesyjnie stara się wyrugować z publicznej świadomości kategorie seksualności, nakazując stanowi niewieściemu daleko posuniętą ostrożność i powściągliwość w doborze garderoby, aby nie wodzić na pokuszenie męskich zmysłów. Z drugiej jednak strony kobieca nagość funkcjonuje jako tajemny przedmiot pornograficznej podniety, bo natury wzrokowca nie można oszukać. Do tego wszystkiego dochodzą odwieczne kobiet starania, aby płci przeciwnej się przypodobać zgodnie z obowiązującymi normami. W bagażu kulturowym otrzymujemy więc schizofreniczny rozdźwięk, gdyż niebywale trudno pogodzić postulowaną przez dostojników kościelnych skromność (bliską co gorsza negacji cielesności) z troską o otrzymanie ciała w dożywotnio doskonałej kondycji dzięki przeróżnym dietom, ćwiczeniom, kosmetykom pielęgnacyjnym. Bez wątpienia te dwie ścierające się w publicznym dyskursie narracje o kobiecym ciele pozostają źródłem zmartwień, kompleksów i w wielu przypadkach prowadzą do samoodtrącenia. Naturalnie, możemy się dystansować w zdrowy sposób do obu światopoglądów, niemniej jednak determinują one tożsamość kulturową mniej lub bardziej. W tak zarysowanej sytuacji kulturowej nie tylko wychowanym w duchu religijnym Polkom z wyraźnym trudem przyjdzie oswojenie się z myślą, że przekraczając próg fińskiego domu, wypada przyjąć zaproszenie fińskiej gospodyni i udać się z nią do sauny. Co prawda, ta sama zasada towarzyska obowiązuje również mężczyzn: gospodarz do swojej domowej strefy relaksacyjnej zaprasza wyłącznie gości płci męskiej. Niemniej jednak męska fizyczność rzadziej bywa na cenzurowanym. Czytaj dalej „Zaproszenie do sauny fińskiej”

Medytacje o ojcostwie

Tytuł: Zima

Tytuł oryginału: Om vinteren

Autor: Karl Ove Knausgårdknausgard_zima_m

Przekład: Milena Skoczko

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Liczba stron: 246

    Sześć lat temu przeczytałam w lokalnej prasie wywiad z Tomaszem Różyckim. Każdy, kto kiedykolwiek parał się dziennikarstwem, doskonale wie, że nic tak skutecznie nie przyciągnie uwagi potencjalnego czytelnika jak chwytliwy tytuł. To właśnie nagłówkowi zawdzięczam wspomnienie kartkowania egzemplarza „Nowej Trybuny Opolskiej” porzuconego w nieładzie przez kogoś innego na kawiarnianym stoliku. Tytuł wzięto z wypowiedzi samego poety; Różycki, zapytany o to, jak postrzegają go dorastający synowie, odpowiedział z rozbrajającą szczerością, że młodszy syn powiedział kiedyś w przedszkolu, że tata jest poetą, ale za to mama jest normalna. To dziecięce wyznanie, nawiasem mówiąc, bardzo mnie ujęło i rozśmieszyło. Czytaj dalej „Medytacje o ojcostwie”

Nie dajmy się zahyggować

IMG_20161219_155801.jpg
źródło: Instagram (echozpolnocy)

Każdy skrycie tęskni za nastrojowymi chwilami w towarzystwie ukochanej osoby. Za oknem rozpętała się wichura, a wy siedzicie objęci w milczeniu, sączycie glögg (grzane wino), wsłuchując się w dźwięk polan trzaskających w kominku. Tak niewiele potrzeba do szczęścia, wystarczy bliskość drugiego człowieka. Nie tylko osławieni amerykańscy naukowcy odkryli, że harmonijny związek to jeden z wielu aspektów składających się na poczucie egzystencjalnej pełni. Trudno wyobrazić sobie szczęśliwie życie bez grona zaufanych i oddanych przyjaciół, z którymi zjadło się beczkę soli, dlatego najczęściej witasz ich u progu słowami: czujcie się jak u siebie w domu. Czytaj dalej „Nie dajmy się zahyggować”

Życie to nie jest bajka

knausgard_jesien_mTytuł: Jesień 

Tytuł oryginału: Om høsten

Autor: Karl Ove Knausgård

Przekład: Milena Skoczko

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie

Liczba stron: 240

   Wyobrażam sobie park skąpany w bursztynowej poświacie słońca. Dziewczynka, żywe srebro, wyrywa się z rąk taty i biegnie ku dywanom utkanym z opadających liści. Półnagie drzewa podtrzymują gałęziami firmament nieba. Ojciec, pogrążony w zadumie, przysiada na ławce. Z uśmiechem przygląda się uradowanej córeczce, która kręci się wokół własnej osi, wypuszczając liście z obu piąstek. Gołym okiem widać, że różnią się one między sobą nie tylko kolorami, ale i kształtami. Ta różnorodność rozbudza naturalną ciekawość dziecka. „Chodź, wybierzemy razem najładniejsze liście i zrobimy z nich wyklejankę” – mówi spokojnym głosem Karl Ove do Anny. Czytaj dalej „Życie to nie jest bajka”

Opowiedzieć Finnmark

 

henTytuł: Hen. Na północy Norwegii

Autor:
Ilona Wiśniewska

Wydawnictwo: Wydawnictwo Czarne

Liczba stron: 248

Data wydania: 27 kwietnia 2016

   Ilona Wiśniewska nie ustaje w swych norweskich peregrynacjach, zdradzając dryg do podróżowania  i zatrzymywania się w miejscach o mało przyjaznych do życia warunkach klimatycznych. Przypomnijmy na marginesie, że reporterka wcześniejszym przedmiotem zainteresowania i opisu uczyniła Spitsbergen, największą norweską wyspę, usytuowaną w archipelagu Svalbard, na Morzu Arktycznym. Tym razem postanowiła zawitać na dłużej w najrzadziej zaludnionym regionie Norwegii – Finnmarku, który graniczy z Finlandią i Rosją. To właśnie tam charakterystyczny górzysty krajobraz ustępuje na rzecz skarłowaciałej roślinności i zamaszyście hulających wiatrów.   Czytaj dalej „Opowiedzieć Finnmark”

Rozstać się, nie rozstać…

99c2cbecf7bfda910e6b1e9836e022dc

Tytuł: Zostawić Islandię
Autor: Hubert Klimko-Dobrzaniecki
Wydawnictwo: Noir Sur Blanc
Liczba stron: 134
Data wydania: wrzesień 2016

 

Każdy z nas zna kogoś, kto mógłby swoim życiorysem obdzielić co najmniej kilka osób. Ten ktoś mógłby równie dobrze zebranymi w ciągu kilku dekad doświadczeniami zasilić pokaźnych rozmiarów powieść przygodową z awanturniczym przytupem. Umówmy się, że blaski i cienie życia na wariackich papierach podstrzelonego narwańca, który zawsze spada na cztery łapy, stanowią doskonały materiał nie tylko na dobrą publicystykę, lecz także na literaturę. Hubert Klimko-Dobrzaniecki o dziesięciu latach życia spędzonych w Islandii opowiada w ekstremalnie skondensowany sposób. Ale jak opowiada! Monologuje potoczyście ze wzrodzoną swadą i z niebywałą lekkością.  Czytaj dalej „Rozstać się, nie rozstać…”

Musimy porozmawiać o Barnevernecie

norwegia

Tytuł: Dzieci Norwegii. O państwie (nad)opiekuńczym
Autor: Maciej Czarnecki
Wydawnictwo: Wydawnictwo Czarne
Liczba stron: 237
Data wydania: 5 października 2016

 

   Zanim sięgnęłam po zbiór reportaży Macieja Czarneckiego, przez myśl przebiegły mi pewne filmowe reminiscencje. W pierwszej kolejności odświeżyłam sobie co nieco problematykę duńskiego dramatu obyczajowego, w którym odtwórcą głównej roli jest nie kto inny jak fenomenalny Mads Mikkelsen. Polowanie (Jagten), bo o tym filmie mowa, dobitnie pokazuje, do jakich wstrząsających sytuacji mogą doprowadzić lekkomyślne oskarżenia małej dziewczynki, skierowane pod adresem wychowawcy z przedszkola. Ta odległa od rzeczywistości skarga odcisnęła niezbywalne piętno na życiu pedagoga, który jako potencjalny pedofil niesłusznie padł ofiarą publicznej nagonki. Czytaj dalej „Musimy porozmawiać o Barnevernecie”